Hướng dẫn đầy đủ về Kỹ năng ghép nối – Mục B trong chương trình ABLLS-R

Ghép nối là một kỹ năng đơn giản, đặt nền tảng cho sự phát triển ngôn ngữ tiếp nhận và diễn đạt. May mắn thay, đây là một kỹ năng tương đối dễ dạy và dễ học đối với trẻ Tự Kỷ và các dạng chậm phát triển khác.

Kỹ năng ghép nối rất hữu ích trong việc cải thiện trí nhớ, khả năng tập trung, giải quyết vấn đề và có thể hỗ trợ nhiều kỹ năng ngôn ngữ như làm giàu vốn từ vựng, cải thiện khả năng diễn đạt bằng lời nói và hiểu các khái niệm giống và khác nhau. Để ghép nối thành công các hình ảnh hoặc đồ vật, trẻ em phải vận dụng khả năng lưu trữ, sắp xếp, tìm kiếm và nhớ lại thông tin.

Hơn nữa, việc ghép hình giúp trẻ nhận biết các vật thể giống nhau, nhờ đó sau này trẻ có thể phân biệt được các vật thể khác nhau. Ghép hình phát triển khả năng quan sát và tăng cường nhận thức của trẻ về các chi tiết xung quanh.

Việc không chú ý đến các chi tiết nhỏ có thể biểu hiện theo nhiều cách. Trẻ có thể gặp khó khăn trong việc đọc, làm toán, nhận biết tiền, chữ cái và số. Bên cạnh đó, nhiều kỹ năng xã hội và giao tiếp đòi hỏi trẻ phải chú ý đến các chi tiết và tín hiệu nhỏ.

Khi nào nên dạy trẻ kỹ năng Ghép nối?

Sau đây là tiến trình trung bình khi trẻ em có thể thành thạo một kỹ năng hoặc cấp độ phù hợp cụ thể

1. Kỹ năng kết hợp sớm

Kỹ năng kết hợp phát triển từ sớm trong cuộc sống của trẻ em:

Ở độ tuổi 5-6 tháng, trẻ có thể phân biệt được âm điệu và bắt đầu nhận ra các đồ vật, âm thanh và con người quen thuộc.

Ở độ tuổi từ 6-8 tháng, trẻ có thể nhận ra những người quen thuộc như chú, ông bà.

Khi được 10 tháng tuổi, trẻ có thể nhận ra những người ngoài gia đình trực hệ của mình.

2. Ghép nối cơ bản

Ở độ tuổi 15 tháng, trẻ có thể phân biệt các vật thể giống hệt nhau và các vật thể khác nhau. Ở độ tuổi này, trẻ có thể nhận ra rằng hai quả bóng cùng màu và cùng kích thước là giống nhau. Trẻ cũng có thể hiểu rằng hai chiếc ô tô có màu sắc hoặc hình dạng khác nhau là khác nhau.

3. Ghép một vật thể với một âm thanh

Ở độ tuổi 18 tháng, trẻ có thể ghép các vật với âm thanh chúng phát ra. Ở độ tuổi này, trẻ thích ghép các con vật với âm thanh của chúng.

6. Ghép hình ảnh

Từ 19 tháng tuổi trở lên, trẻ em có thể học ghép hình. Nhiều trò chơi trí nhớ bắt đầu từ hai tuổi vì ở độ tuổi này, trẻ em đã có thể phân biệt rõ ràng các hình ảnh tương tự.

Trẻ tự kỷ và các rối loạn phát triển khác có thể bắt đầu thành thạo những kỹ năng này muộn hơn, nhưng quá trình thành thạo thường diễn ra giống nhau. Và đó chính là tiến trình chúng tôi áp dụng để dạy trẻ có nhu cầu đặc biệt phù hợp với liệu pháp ngôn ngữ và ABA.

Các hoạt động ghép nối cơ bản: Làm thế nào để dạy Ghép nối cho trẻ?

Khi dạy kỹ năng ghép nối, bạn cần tuân theo một tiến trình dần dần từ các hoạt động ghép nối dễ nhất đến phức tạp nhất. Việc áp dụng cả tiến trình từ bước 1 đến bước 4 dưới đây và các kỹ thuật trị liệu ABA sẽ giúp trẻ học kỹ năng ghép nối một cách dễ dàng và nhanh chóng.

Liệu pháp ABA đặt nền tảng cho việc học từ bước dễ nhất đến bước phức tạp nhất bằng cách sử dụng các công cụ và kỹ thuật giúp cả giáo viên và học sinh đạt được mục tiêu của mình.

Bước 1: So khớp đối tượng với đối tượng

Trong giai đoạn đầu tiên của việc dạy trẻ Tự Kỷ, sử dụng những cặp đồ vật giống hệt nhau, quen thuộc với trẻ và dễ dàng ghép nối. Những đồ vật dễ ghép nối này bao gồm cốc, đĩa, bát, thìa, hình tròn,…

Để dạy con bạn ghép các đồ vật, hãy bắt đầu với cặp đồ vật duy nhất trên bàn và yêu cầu con bạn ghép đồ vật trên tay bạn với đồ vật trên bàn bằng cách sử dụng các cụm từ như “ ghép ”, “ đặt với đồ vật giống nhau ” hoặc “tìm đồ vật giống nhau”.

Bạn có thể sử dụng các gợi ý như làm mẫu, chỉ tay hoặc hướng dẫn bằng cử chỉ để tạo điều kiện cho trẻ phản ứng. Sau đó, giảm dần các gợi ý cho đến khi trẻ có thể tự làm được.

Ngay khi trẻ có thể ghép đúng cặp đồ vật đầu tiên mà không mắc lỗi trong 3 lần liên tiếp mà không cần nhắc nhở, bạn hãy thêm đồ vật thứ hai vào bàn, sau đó là đồ vật thứ ba.

Cuối cùng, đặt cả ba món đồ cùng lúc và bắt đầu hỏi ngẫu nhiên một trong hai món. Đây được gọi là xoay vòng ngẫu nhiên.

Bước 2: Ghép hình ảnh với hình ảnh

Khi con bạn đã thành thạo bước đầu tiên và có thể ghép nhiều đồ vật lại với nhau, bạn có thể bắt đầu dạy bé ghép các bức tranh lại với nhau.

Trong bước thứ hai này, điều quan trọng là phải sử dụng các bộ hình ảnh giống hệt nhau và những hình ảnh quen thuộc với con bạn để giúp con bạn học tập dễ dàng hơn.

1. Ghép các hình ảnh giống hệt nhau về đồ vật, con người hoặc động vật.

Bắt đầu bằng cách ghép các hình ảnh về đồ vật, con người và động vật vì chúng dễ phân biệt.

Khi dạy ghép hình ảnh, hãy bắt đầu với một hình ảnh cần ghép, sau đó tăng dần số lượng hình ảnh lên ba, giống hệt như bạn đã làm ở bước 1.

2. Ghép các hình ảnh giống hệt nhau về hành động hoặc hoạt động

Đối với trẻ nhỏ, trẻ mắc chứng Tự Kỷ trẻ có nhu cầu đặc biệt khác, việc phân biệt các hành động và hoạt động có thể là một thách thức.

Quy trình này hoàn toàn giống với bài tập ghép hình trước đó, bắt đầu với một bức tranh có nội dung về một hành động hoặc hoạt động, sau đó tăng dần lên hai rồi ba bức tranh cùng một lúc.

Việc giúp con bạn hiểu các hình ảnh mô tả hành động sẽ giúp bé sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ độc lập như đánh răng, rửa tay và mặc quần áo.

Bước 3: Ghép đối tượng với hình ảnh và hình ảnh với đối tượng

Thực hiện theo quy trình tương tự như các bước trước. Điểm khác biệt duy nhất là ở đây, con bạn phải ghép một vật với hình ảnh tương ứng, hoặc ghép một hình ảnh với vật tương ứng.

Bước 4: Ghép các vật không giống hệt nhau

Đây là bước cuối cùng và khó nhất để học cách ghép nối.

Để dạy con bạn ghép các đồ vật hoặc hình ảnh không giống hệt nhau, hãy tạo ra các cặp đồ vật trông giống nhau nhưng không giống hệt nhau. Ví dụ như các loại ô tô hoặc búp bê khác nhau.

Yêu cầu trẻ ghép các đồ vật bằng cách hỏi trẻ như “đặt cùng với cái tương tự”, hoặc hỏi con “Cái này để ở đâu?”, “đặt cùng với [ô tô]”

Nếu con bạn gặp khó khăn khi học cách ghép các đồ vật không giống hệt nhau, bạn có thể sử dụng các bộ đồ vật đơn giản, khác màu nhưng giống nhau về mọi mặt (hình dạng, kích thước, v.v.). Khi con bạn đã thành thạo việc ghép các đồ vật này, bạn có thể chuyển sang ghép các đồ vật không giống hệt nhau phức tạp hơn.

Bước 5: So khớp nâng cao

Khi đã thành thạo các kỹ năng ghép nối cơ bản đối với các vật giống hệt nhau và không giống hệt nhau (vật thể và hình ảnh), bạn có thể bắt đầu ghép các vật có sự khác biệt tinh tế và các nhiệm vụ phân loại phức tạp hơn như Ghép cặp có liên quan